كار كردن باز مىماند ، تا اينكه در نهايت از گرسنگى مىمردند و گياهان نيز حرارت خود را از دست مىدادند و فاسد مىشدند . اى مفضل ! برخى از گياهان كه دور از خورشيد هستند را ديده‌اى كه چنين اتفاقى براى آنها افتاده است . » سرما و گرما و فوايد آن دو « اى مفضل ! به گرما و سرما بينديش كه چگونه جهان را نگاه داشته‌اند . گرما و سرما كه باعث كاهش ، افزايش و اعتدال مىشوند ، فصل‌هاى متنوعى را در طول سال پديد مىآورند كه به صلاح جانداران است . گرما و سرما ، بدن‌ها را پاك مىكنند و اگر سرما و گرما نبود ، بدنها فاسد و نابود مىشد . اى مفضل ! بينديش كه چگونه يكى از آن دو كم‌كم و به تدريج وارد ديگرى مىشود و ديگرى اندك‌اندك كم مىشود و ديگرى اندك‌اندك زياد مىگردد ، تا اينكه به نهايت درجه كاستى و فزونى خود برسند . اى مفضل ! بدان كه اگر يكى از آن دو ، ناگهان و به سرعت وارد ديگرى شود ، باعث بيمارى و آسيب به بدن مىشود . اين جريان ، همانند آن است كه كسى از حمامى داغ ، فورا وارد جاى سرد شود كه اين كار باعث ضرر و بيمارى زيانبارى براى او مىشود . پس اينكه خداوند متعال مقدر فرموده كه گرما و سرما اندك‌اندك وارد يكديگر شوند ، از روى تدبير و براى جلوگيرى از ضرر و زيان است . اگر كسى بگويد : خروج و ورود تدريجى گرما و سرما ، به خاطر مسير طولانى خورشيد و ارتفاع آن نسبت به زمين است . بايد پرسيد : پس چرا حركت خورشيد و زمين و فاصله آنها به اين شكل خلق شده است ؟ اگر دليل تدريجى بودن تابش نور خورشيد ، فاصله بين شرق و غرب دانسته شود ، پس بايد علت اين را نيز پرسيد ، پس هرچه پاسخ دهد ، بايد دوباره پرسيد كه چرا اين‌گونه است ؟ تا به تدبير و حكمت عالم هستى برسيم .